Obezite Nedir, Olmamak İçin Nelere Dikkat Etmeliyiz ?

Obezite Nedir, Olmamak İçin Nelere Dikkat Etmeliyiz ? 7

Paylaş

Son dönemlerin en fazlaca artan hastalıklarından kabul edilen aşırı kiloluluk, bazı kişiler tarafınca hastalık olarak bile kabul edilmemektedir. Aşırı kiloluluğun hastalık olduğu kabul edilmedikçe de kişilerin obeziteden görmüş olduğu zarar daha çok artmaktadır. Aşırı kiloluluk, en genel tanımı ile kişinin ideal kilosundan fazlaca fazla kiloda olmasıdır ve fazla kiloların önemsenmemesi, git gide artması sonucu ortaya çıkmaktadır.

Aşırı kiloluluk Hesaplama

Kişilerin olması ihtiyaç duyulan kiloları için dünya genelinde kabul görmüş bir parametre vardır. Gövde kitle indeksi isminde olan bu parametrede kişilerin ağırlıkları ile boyları kriter alınmaktadır. Ağırlığın kilogram cinsinden değerinin, boyun metrekare cinsinden değerine bölünmesi ile bulunur. Bulunan kıymet ise şu şekilde yorumlanır:

  • <18.5 kilo azlığı >18.5-24.9 düzgüsel şişman
  • 25-29.9 fazla şişman
  • 30-34.9 hafifçe düzeyde aşırı kiloluluk
  • 35-39.9 orta düzeyde aşırı kiloluluk
  • 40> ağır aşırı kiloluluk (morbid aşırı kiloluluk)

Aşırı kiloluluk Hangi Hastalıklara Niçin Olur ?

Gövde kitle indeksinin 30’dan fazla olması her yaş grubu için fazlaca tehlikelidir. Bundan dolayı fazla kilolar sonucunda oluşan aşırı kiloluluk, bununla beraber birçok hastalığı da getirmektedir. Olması olası bazı aşırı kiloluluk hastalıkları şunlardır:

  • Kalp-damar hastalıkları
  • Kolesterol ve trigliserit yükseklikleri
  • Hipertansiyon
  • Şeker hastalığı
  • Uykuda solunumun durması (uyku apnesi)
  • İlerlemiş varis
  • Reflü
  • Eklem romatizması

İdeal Karın Ölçüsü

Obez insanoğlu için fazla kilolar bu hastalıkların habercisi olabilir sadece kilosu, ideal kilosuna yakın (yada gövde kitle indeksi 18.5-24.9 içinde olan) bir fert için de orantısız vücut şekli bu hastalıkların habercisi olabilir. Bilhassa karın ve bel çevresinde biriken yağlar da sıhhat için tehdit unsuru sayılmaktadır. İdeal karın ölçüsü adam için karın çevresi 102 santimetre’den, İdeal karın ölçüsü hanım için de karın çevresi 88 santimetre’den fazla olmamalıdır. Bu ölçülerden daha geniş karın çevresine haiz bireylerde metabolik bozukluk olma ihtimali, dolayısıyla da yukarıda sayılan hastalıkların kendini gösterme ihtimali artmaktadır. Ek olarak gövde kitle indeksi ve karın çevresinin ölçüsü kadar mühim olan bir öteki parametre de bel-kalça oranıdır. Bu oran bel çevresinin santimetre cinsinden değerinin, kalça çevresinin santimetre cinsine bölünmesi ile bulunur. Hanımlarda 0.8’den, erkeklerde de 0.95’ten fazla olmaması istenir.

Obezite Nedir, Olmamak İçin Nelere Dikkat Etmeliyiz ? 14

Aşırı kiloluluğun Sebepleri

Aşırı kiloluluğun oluşmasında fazlaca değişik nedenler olsa da en büyük unsur günlük yaşam rutinleridir. Çağımızda insanların en büyük problemi çalışmış oldukları yoğun iş temposundan dolayı kendilerine ayıracak zamanlarının kalmamasıdır. Bundan dolayı uzun solukta kendi sağlıkları için elzem olanları bile ertelemeye hatta yapmamaya başlarlar. Bunların sonucunda da ilkin fazla kilolar ondan sonra da öteki hastalıklar oluşur. Kişilerin beslenme düzenleri, sporsal faaliyetleri, uyku kaliteleri, alkol ve sigara benzer biçimde bağımlılıkları, stres düzeyleri ve hatta günlük tüketilen su miktarları sağlıklarını bire bir ilgilendiren faktörlerdir.

Sıhhat için tehdit unsuru oluşturan her unsur, insanoğlu üstünde ilkin kilo artışı olarak tesir eder. Fazla kilolar zaman içinde obeziteye niçin olur ve akabinde sağlığı negatif yönde değiştirir. Hem kilo almamak için hem de sağlığın bozulmaması için her yaştan kişinin ilk olarak beslenmesine dikkat etmesi gerekir. Son dönemlerde meydana getirilen tüm araştırmaların gösterdiği ortak netice, insanların fazla kilo almasında yanlış beslenme alışkanlıklarının %70-80 oranında etkili olduğudur. Yanlış beslenme alışkanlıkları ile doğru beslenme alışkanlıkları içinde fazlaca belirgin farklar vardır. Yanlış beslenme alışkanlıklarının en başlangıcında günlük alınması ihtiyaç duyulan karbonhidrat ile yağ ihtiyacının gerekenden fazla alınması ve fena kaynaklardan tercih edilmesi gelmektedir. Bilhassa günlük beslenmelerinde karbonhidrat ağırlıklı beslenen kişilerde obeziteye yakalanma riskinin daha çok olduğu görülmüştür.

Birkaç yıl öncesine kadar beslenme uzmanlarının bile tavsiye etmiş olduğu sıhhatli beslenme şeklinin yanlış olduğu ve doğru bilinenlerin aslen fazlaca yanlış olduğu meydana getirilen birçok araştırma ve geliştirme çalışmalarıyla kanıtlanmıştır. Eskiden tavsiye edilen günlük sıhhatli beslenme şekli şöyleydi:

  • 6-11 porsiyon karbonhidrat (ekmek, makarna, pirinç ve tahıllar)
  • 2-4 porsiyon meyveler
  • 3-5 porsiyon sebzeler
  • 2 porsiyon süt yada süt ürünleri (peynir, yoğurt vs.)
  • 2-3 porsiyon protein (kırmızı et, kümes hayvanları, balık, yumurta, baklagiller, ceviz)
  • Ara sıra tüketilmesi gerekenler ise yağ kaynakları

Sadece meydana getirilen çalışmalarda (bu çalışmalara her yaştan ve gövde kitle indeksi her gruptan olan kişiler de dahil edilmiştir) insanların kilo almasında ve sonrasında gelişen hastalıkların oluşmasında karbonhidrat ağırlıklı beslenmenin fazlaca etkili olduğu görülmüştür. Karbonhidrat kaynakları şu demek oluyor ki ekmek, makarna, pirinç ve tahıllar vücuda girdikten sonrasında rahat şekerlere dönüşmektedir.

Glisemik İndeks Nedir ?

Rahat şeker içinde ne olduğu yüksek gıdalar glisemik indeksleri yüksek gıdalardır. Glisemik dizin skalası 0 ile 100 içinde bir skaladır. Yiyecek ve içeceklerin rahat şeker içerikleri yükseldikçe glisemik dizin kıymeti 100’e yaklaşır. Glisemik dizin vücuttaki insülin ve glukagon hormonlarının çalışmasını etkileyen bir değerdir. Yüksek glisemik indeksli gıdalar, vücuda gıda girdikten sonrasında salgılanan insülin hormonunun ansızın yükselmesine niçin olur. İnsülinin ansızın yükselmesi ansızın düşmesine ve bu yüzden de kişilerin daha kısa sürede acıkmasına niçin olur. Kısa süre dilimlerinde acıkan kişiler, daha çok besine gereksinim duyarlar ve bu da kilo alımına, obeziteye niçin olur.

Obezite Nedir, Olmamak İçin Nelere Dikkat Etmeliyiz ? 15

Obeziteye Yakalanmamak İçin Ne Yapmalıyız ?

Dengeli Beslenme

Obeziteden kurtulmak ve yakalanmamak için de yapılması gerekenlerin en başlangıcında glisemik yükü düşük gıdaları tercih etmek gelmektedir. Eskiden tavsiye edilen beslenme şeklinde yer edinen günlük tüketimde azca porsiyonlarda yer edinen gıdalar aslen insanların daha çok tüketmesi ihtiyaç duyulan glisemik yükü düşük gıdalardır.

Protein ve yağ oranı düşük olan gıdalar, insan beslenmesinde daha çok yer alması ihtiyaç duyulan gıdalardır. Sadece burada fazlaca mühim bir detay vardır ki bu gıdaların kaynakları ve pişirilme şekilleridir. Protein kaynaklarının şu demek oluyor ki kırmızı et, kümes hayvanları, deniz ürünleri ve bitkisel protein deposu olarak malum bakliyatların haşlanarak, ızgara edilerek yada fırınlanarak tüketilmesi gerekir. Bu pişirim şekilleri yerine, kızartılarak tüketilen bu gıdalar insan sağlığı için ciddi tehdit oluşturmaktadır.

Yağ kaynakları ise tereyağı ve zeytinyağı benzer biçimde organik içerikleri varlıklı yağlar şeklinde tercih edilmektedir. Bilhassa fast food tarzında hazırlanan gıdalardan alınan yağlar kimsenin tüketmemesi ihtiyaç duyulan yağlardır. Ek olarak muntazam beslenmeye dikkat edilmiş olduğu kadar dikkat edilmesi ihtiyaç duyulan bir öteki mevzu da, kilo problemi olan yada olmayan her insanın günde 2-3 litre içinde su tüketmesi gerektiğidir. Su tüketimi bir tek aşırı kiloluluk için değil, tüm metabolik sistemlerin muntazam emek vermesi için elzemdir.

Tertipli Spor

Aşırı kiloluluk ve öteki sıhhat sorunlarının oluşmasında beslenme kadar etkili bir öteki unsur günlük meydana getirilen sporsal aktivitelerdir. Sporsal aktivitede söz mevzusu olan ustalaşmış anlamdaki spor değildir. Kişilerin yaş, kilo ve hususi durumlarına bakılırsa kendilerini zorlamadan sadece kalori yakımına niçin olacak şekilde hareket etmeleridir. Mesela obez teşhisi konulmuş bir fert, günlük 20 dakika kadar yavaş tempolu yürüyüşlerden başlayarak kalori yakımını hızlandırabilir.

Alkol ve Sigara İçmemek

Alkol ve sigara benzer biçimde bağımlılıklar da malum tüm zararların yanı sıra obeziteye de niçin olmaktadır. Sigara vücuttaki yağ yakımını hızlandıran hormonların çalışmasını yavaşlatarak, kasları eriten hormonların çalışmasını tetiklemektedir. Alkol tüketimi de vücutta yağ hücrelerinin oluşmasına ve mevcut yağ hücrelerinin büyümesine niçin olmaktadır. Bu bağımlılık bir arada olunca da hem kilo artışı hem de bel çevresinde biriken yağların oluşumu gözlenmektedir.

Kaliteli Uyku

Obeziteye yol açan ve olmamak için dikkat edilmesi ihtiyaç duyulan öteki faktörler de kaliteli uyku ile stres düzeyidir. Aslına bakarsak ikisi içinde büyük bir ilişki kurulan bu faktörler, vücudun tüm işleyişini değiştirmektedir. Stresten uzak durmak için, kişiler hoşlarına gidebilecek hobiler ile daha çok ilgilenmelidir. Bu hobiler sporsal etkinlikler olabileceği benzer biçimde; fotoğraf, müzik, heykel benzer biçimde sanatla alakalı etkinlikler de olabilir yada yabancı dil öğrenmek bile kişilerin sıkıntılı ruh hallerinden uzaklaşmalarına yarabilir. Uzmanların önerilmiş olduğu kaliteli uyku ise karanlık ve sessiz ortamda, rahat yatak ve yastık ile minimum 6-7 saat içinde olan uykudur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir